Onderzoeksrapport: Pedagogische coaches

Er bestaat weinig tot geen twijfel over de noodzaak en het belang van hooggekwalificeerd personeel in de kinderopvang en de positieve effecten daarvan. Wat echter onduidelijk blijft, zijn de condities die noodzakelijk zijn om de inzet van hooggekwalificeerd personeel te realiseren. We hebben met andere woorden tot op heden weinig zicht op de condities die de succesvolle inzet van hooggekwalificeerd personeel in de kinderopvang kunnen stimuleren of afremmen, terwijl het van cruciaal belang is hier inzicht in te krijgen. We weten immers dat beleidsbeslissingen alleen (bijvoorbeeld inzake professionalisering) onvoldoende zijn om veranderingen in de praktijk te bewerkstelligen. 

Professionals, zoals medewerkers in de kinderopvang zijn namelijk street-level bureaucraten (Lipsky, 1980; Aronson en Smith, 2010; Evans, 2010, 2011; Devlieghere, 2017), omdat zij niet alleen het beleid uitvoeren, maar dit ook actief vormgeven op basis van hun eigen dagelijkse ervaring en kennis. Hun actieve betrokkenheid betekent dan ook dat zij intrinsiek een belangrijke rol spelen in de uitvoering en transformatie van beleid, ook en des te meer als het gaat om professionalisering in de kinderopvang.

Net daarom is het cruciaal om inzicht te krijgen in de condities die de inzet van hooggekwalificeerd personeel in de kinderopvang kunnen stimuleren, of in de barrières die er zijn, en dit door de lens van belangrijke stakeholders die met beide voeten in de praktijk staan. In wat volgt brengen we dan ook de leefwereld van deze stakeholders (pedagogische coaches, verantwoordelijken en kindbegeleiders) in beeld door middel van kwalitatief onderzoek in Vlaanderen. 

Vlaanderen is een boeiende case in verband met het debat over hooggekwalificeerd personeel in de kinderopvang omdat zij voor het eerst in de geschiedenis besloten hebben te investeren in de inzet van pedagogische coaches met een bachelordiploma. Dit is opmerkelijk in de context van Vlaanderen, aangezien zij een periode van zogenaamde contra-professionalisering doormaakten waarin zij de kwaliteitseisen in de kinderopvang verhoogden, maar de kwalificatie-eisen voor professionals in de kinderopvang verlaagden. Door voor het eerst in de geschiedenis hooggekwalificeerde professionals in de kinderopvang in te zetten, lijkt een nieuwe tegenbeweging naar hogere kwalificatie-eisen ingezet.